બ્યુરો રિપોર્ટ | ગુજરાત પ્રવાસી ન્યૂઝ | અમદાવાદ
ભારતીય રેલવે દ્વારા મુસાફરોની સુરક્ષા અને રેલ સંચાલનની વિશ્વસનીયતા વધારવા માટે સતત આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ દિશામાં એક વધુ મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતાં પશ્ચિમ રેલવેના અમદાવાદ મંડળમાં અત્યાધુનિક સ્વદેશી ટ્રેન સુરક્ષા પ્રણાલી *‘કવચ 4.0’*ના વિસ્તરણને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ અમદાવાદ મંડળના 598 રૂટ કિલોમીટર વિસ્તારમાં આવેલા 48 બ્લોક સેક્શનમાં કવચ પ્રણાલી સ્થાપિત કરવામાં આવશે, જેના માટે અંદાજે ₹140 કરોડની રકમ મંજૂર કરવામાં આવી છે.
આ યોજના ભારતીય રેલવે દ્વારા સમગ્ર દેશમાં રેલ સુરક્ષાને આધુનિક બનાવવાના વ્યાપક અભિયાનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. રેલવે હવે એલટીઈ (LTE) આધારિત અદ્યતન સંચાર નેટવર્ક સાથે કવચ પ્રણાલીને દેશના મુખ્ય રેલ માર્ગો પર અમલમાં મૂકી રહી છે, જેથી ટ્રેન સંચાલનમાં માનવીય ભૂલોને ઘટાડીને વધુ સુરક્ષિત અને કાર્યક્ષમ વ્યવસ્થા ઉભી કરી શકાય.
અમદાવાદ મંડળના મંડળ રેલ પ્રબંધક શ્રી વેદ પ્રકાશે માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે, અગાઉ મંડળના આશરે 702 રૂટ કિલોમીટર વિસ્તારમાં કવચ પ્રણાલી લાગુ કરવા માટે મંજૂરી મળી ચૂકી છે. હવે નવા 598 રૂટ કિલોમીટરના પ્રોજેક્ટને મંજૂરી મળતાં અમદાવાદ મંડળના બાકીના તમામ રેલખંડો પણ કવચના દાયરામાં આવી જશે. પરિણામે સમગ્ર અમદાવાદ મંડળનું લગભગ 1300 રૂટ કિલોમીટરનું રેલ નેટવર્ક કવચ 4.0થી આવરી લેવામાં આવશે અને મંડળ સંપૂર્ણપણે કવચ સજ્જ બનશે.
શ્રી વેદ પ્રકાશે જણાવ્યું કે કવચ પ્રણાલી ભારતીય રેલવેના સુરક્ષા માળખામાં એક ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવનાર ટેક્નોલોજી છે. આ પ્રણાલી સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ટેક્નોલોજી પર આધારિત છે અને ભારતીય પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને વિકસાવવામાં આવી છે. કવચ ટ્રેન ચાલકને સમયસર ચેતવણી આપે છે અને જરૂરિયાત પડ્યે ટ્રેન પર આપોઆપ બ્રેક પણ લગાવી શકે છે. આ કારણે ટ્રેન અકસ્માતો અને ટક્કરની શક્યતાઓમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.
‘કવચ’ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
કવચ એક અત્યાધુનિક ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન (ATP) સિસ્ટમ છે, જે ટ્રેન, સ્ટેશન અને ટ્રેકસાઇડ ઉપકરણો વચ્ચે સતત સંચાર જાળવી રાખે છે. જો કોઈ ટ્રેન લાલ સિગ્નલને અવગણીને આગળ વધે અથવા નિર્ધારિત ગતિ મર્યાદાથી વધુ ઝડપે દોડે તો કવચ તરત જ ચેતવણી આપે છે. જો ટ્રેન ચાલક યોગ્ય પ્રતિસાદ ન આપે તો સિસ્ટમ આપોઆપ બ્રેક લગાવી ટ્રેનને સુરક્ષિત રીતે નિયંત્રિત કરે છે.
આ પ્રણાલી ખાસ કરીને સિગ્નલ પાસિંગ એટ ડેન્જર (SPAD) જેવી ગંભીર ઘટનાઓને અટકાવવામાં અત્યંત અસરકારક સાબિત થાય છે. ઉપરાંત બે ટ્રેનો વચ્ચેની ટક્કર, અતિઝડપ અને અન્ય સંભવિત જોખમોને પણ નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ બને છે.
રેલ સુરક્ષામાં નવી ક્રાંતિ
ભારતીય રેલવે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી મુસાફરોની સુરક્ષા વધારવા માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ સુધારાઓ કરી રહી છે. વંદે ભારત જેવી આધુનિક ટ્રેનો, સ્ટેશન પુનર્વિકાસ યોજનાઓ, એલટીઈ આધારિત સંચાર વ્યવસ્થા અને હવે કવચ 4.0 જેવી સુરક્ષા પ્રણાલીઓ રેલવેના આધુનિકીકરણને નવી ઊંચાઈ આપી રહી છે.
અમદાવાદ મંડળમાં કવચ 4.0નું સંપૂર્ણ અમલીકરણ માત્ર ગુજરાત માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર પશ્ચિમ રેલવે માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ માનવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ અમદાવાદ મંડળ દેશના એવા અગ્રણી રેલવે મંડળોમાં સામેલ થશે, જ્યાં સમગ્ર રેલ નેટવર્ક અત્યાધુનિક ટ્રેન સુરક્ષા પ્રણાલીથી સજ્જ હશે.
રેલવે અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર આ પહેલ મુસાફરોને વધુ સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય મુસાફરીનો અનુભવ આપશે, સાથે જ ભારતીય રેલવેના ‘સુરક્ષિત, આધુનિક અને આત્મનિર્ભર રેલવે’ના વિઝનનેપણ મજબૂત બનાવશે. કવચ 4.0નું સંપૂર્ણ અમલીકરણ ભારતીય રેલવેના ટેક્નોલોજીકલ વિકાસના ઇતિહાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થશે.
